Weihnachtskrippe Szopka

Krakau, um 1910ÖMV Inv.Nr. 65.396

Cracovian Nativity crib Szopka

Krakow, about 1910

51

Obiekty muzealne: Poza konkursem

W zbiorach Austriackiego Muzeum Folkloru i Sztuki Ludowej znajdują się obiekty pochodzącegłównie z polskojęzycznej Galicji Zachodniej- obszaru, który w latach 1772-1918( Kraków od1848-1918) wchodził w skład monarchii austro- węgierskiej. Przedmioty te stanowią część kolekcjiz okresu początków muzeum i mimo, iż nie są obiektami pierwszorzędnej wagi, przykuwająuwagę. Jest to niewielka kolekcja narzędzi wytwarzanych przez Górali-lud zamieszkujący rejonpogranicza polsko- słowackiego. Szczególnie charakterystyczne dla tych mieszkańców gór i ichwiosek są zakończone żelaznym ostrzem' ciupagi'- siekierki, które stały się symbolem karpackiczbójników. W 1903 roku muzeum pozyskało z Wieliczki( miejscowość w pobliżu Krakowa)niezwykłe rzeźby wykonane w bryłach soli. W zestawie tym znalazły się: krzyże, różaniec, statuetkaNajświętszej Marii Panny oraz snycerskie narzędzia, takie jak młotek i pobijak- wszystkie onesą wyrobami rękodzielniczymi górników wydobywających w kopalni w Wieliczce sól. Obecniemamy wrażenie, jakby przedmioty te wykonano z pleksi.

Przykłady ceramiki z okolic Rabki, Zakopanego i Rzeszowa z kolekcji muzeum wyglądajądosyć skromnie, gdy się je zestawi z wyrobami tego typu z innych regionów. Wśród obiektówspecyficznie polskich dwie pozycje zasługują na szczególną uwagę- są to zoomorficznewyobrażenia Turonia i Konika- odgrywające ważną rolę w bożonarodzeniowych jasełkach.Do pewnego stopnia przypominają one austriackiego» Habergeissa«. Jak możemy przeczytaćw informacji dołączonej do współczesnego obiektu nadesłanego z Polski, pełnią one wyznac-zone im funkcje w bożonarodzeniowych obrządkach po dziś dzień.

Niewątpliwie najważniejszym obiektem z kolekcji muzeum pochodzącym z Polski jest>> Szopka Krakowska«. Robi ona wrażenie nie tylko ze względów na swoje wymiary, lecz takżena wiek, należy bowiem do najstarszych obiektów muzealnych tego rodzaju. To, iż nasi polscykoledzy z Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie zdecydowali się na zaprezent-owanie na obecnej wystawie( jako» przedmiotu charakterystycznego dla Polskiej kultury ludowej<<)szopki tego samego typu, tyle że dużo późniejszej( sprzed dziesięciu lat, czyli o około 70 lat>> młodszej<< od naszego obiektu), warte jest podkreślenia z kilku powodów, zaświadcza bowiemo trwałości tradycji lokalnej, o adekwatności wyboru tego obiektu do pełnienia roli>> narodowegoidentyfikatora kultury«< i jest wreszcie dowodem na to, że przedmioty specyficzne dla danychregionów znacznie łatwiej znaleźć wśród przykładów kultury duchowej, niż wytworów kulturymaterialnej( o czym zaświadczają także pozostałe eksponaty z obecnej wystawy).

Polska